ไบโอมาร์กเกอร์ (Biomarker) คืออะไร และใช้สร้างความต่างให้แบรนด์สุขภาพและความงามได้อย่างไร

เมื่อสินค้าสุขภาพและความงามส่วนใหญ่ในตลาดใช้คำเดียวกัน คือช่วยให้ดีขึ้น สิ่งที่ทำให้แบรนด์หนึ่งแตกต่างคือความสามารถในการบอกว่าดีขึ้นอย่างไรและวัดได้เท่าไร ไบโอมาร์กเกอร์ (Biomarker) คือเครื่องมือของเรื่องนี้ มันคือตัวชี้วัดทางชีวภาพที่วัดได้อย่างเป็นภววิสัย เช่น ปริมาณสารบางชนิดในผิวหรือในเลือด การแสดงออกของยีนที่เกี่ยวข้อง หรือระดับเอนไซม์ที่เปลี่ยนแปลงเมื่อสินค้าออกฤทธิ์ การมีไบโอมาร์กเกอร์ที่เหมาะสมทำให้ผลทดสอบมีความหมายทั้งต่อผู้พิจารณาเอกสารและต่อผู้บริโภคที่อ่านฉลาก

บทความนี้เขียนสำหรับเจ้าของแบรนด์และผู้จัดการผลิตภัณฑ์ที่ต้องการใช้หลักฐานทางวิทยาศาสตร์เป็นจุดขาย โดยอธิบายว่าไบโอมาร์กเกอร์คืออะไร เลือกอย่างไร และสื่อสารอย่างไรให้ไม่เกินหลักฐาน เนื้อหามาจากทีมทดสอบของ VISBIO ซึ่งออกแบบการทดสอบที่ใช้ไบโอมาร์กเกอร์ให้แบรนด์ไทยจำนวนมาก

จากคำว่าได้ผล สู่ตัวเลขที่วัดได้

คำกล่าวอ้างส่วนใหญ่บอกผลลัพธ์ที่ผู้ใช้รับรู้ เช่น ผิวดูกระจ่างใสขึ้น หรือรู้สึกสดชื่นขึ้น ผลลัพธ์แบบนี้วัดได้ด้วยแบบสอบถามหรือเครื่องมือวัดภายนอก แต่ไม่ได้บอกว่าเกิดอะไรขึ้นในระดับชีวภาพ ไบโอมาร์กเกอร์เติมช่องว่างนี้ด้วยการวัดสิ่งที่อยู่เบื้องหลังผลลัพธ์ เช่น ถ้าสินค้าอ้างว่าช่วยเรื่องความยืดหยุ่นของผิว ไบโอมาร์กเกอร์ที่เกี่ยวข้องอาจเป็นตัวชี้วัดที่สัมพันธ์กับการสร้างโครงสร้างผิว การมีทั้งผลภายนอกและไบโอมาร์กเกอร์ที่ไปในทางเดียวกันทำให้หลักฐานแน่นขึ้นมาก

เลือกไบโอมาร์กเกอร์ให้ตรงกับคำกล่าวอ้าง

ไบโอมาร์กเกอร์ที่ดีต้องเกี่ยวข้องโดยตรงกับกลไกที่สินค้าอ้าง วัดได้ด้วยวิธีที่เชื่อถือได้และทำซ้ำได้ เปลี่ยนแปลงได้ในช่วงเวลาของการทดสอบ และแปลผลเป็นภาษาที่คนทั่วไปเข้าใจได้ การเลือกไบโอมาร์กเกอร์ที่ดูซับซ้อนแต่ไม่เกี่ยวกับคำที่อยากพูด ให้ตัวเลขที่สวยแต่ใช้ประกอบคำกล่าวอ้างไม่ได้ ห้องปฏิบัติการที่ดีจะเริ่มจากคำกล่าวอ้างและกลไกที่เชื่อว่าสินค้าทำงาน แล้วเสนอไบโอมาร์กเกอร์ที่เชื่อมสองสิ่งนี้

วัดได้ในหลายระดับ

ไบโอมาร์กเกอร์วัดได้ตั้งแต่ระดับเซลล์ในหลอดทดลอง ระดับเนื้อเยื่อ ไปจนถึงอาสาสมัคร แต่ละระดับให้น้ำหนักหลักฐานต่างกันและมีต้นทุนต่างกัน สำหรับการคัดสูตรและพิสูจน์กลไก ระดับเซลล์ให้คำตอบเร็วและถูก สำหรับคำกล่าวอ้างต่อผู้ใช้ ต้องไปถึงระดับอาสาสมัคร และคำที่ใช้สื่อสารต้องบอกให้ชัดว่าเป็นผลระดับไหน การเอาผลระดับเซลล์มาเขียนเหมือนผลในคนคือข้อผิดพลาดที่พบบ่อยและถูกตีกลับเสมอ รายละเอียดเรื่องระดับการทดสอบอยู่ในบทความเรื่อง In-vitro, Ex-vivo และ Clinical

ใช้เป็นจุดขายอย่างไรโดยไม่เกินหลักฐาน

ตัวเลขจากไบโอมาร์กเกอร์เป็นวัตถุดิบการตลาดที่ดี แต่ต้องสื่อสารอย่างซื่อสัตย์ต่อบริบทของการทดสอบ ระบุว่าวัดอะไร ในระดับไหน ในเวลาเท่าไร และผลที่ได้แปลว่าอะไรในภาษาที่คนทั่วไปเข้าใจ การหยิบเฉพาะตัวเลขที่ดีที่สุดมาโดยตัดบริบท หรือขยายผลจากไบโอมาร์กเกอร์เดียวไปเป็นประโยชน์ที่กว้างกว่าที่วัด เป็นความเสี่ยงทั้งทางกฎหมายและต่อความเชื่อมั่นของลูกค้า แบรนด์ที่ทำถูกจะมีชั้นของข้อมูล คือข้อความสั้นสำหรับผู้บริโภค ตัวเลขและวิธีวัดสำหรับผู้ที่อยากรู้ และรายงานเต็มสำหรับคู่ค้าและผู้พิจารณา

ไบโอมาร์กเกอร์ในสารสกัดและส่วนผสม

สำหรับผู้พัฒนาสารสำคัญเพื่อขายเป็นส่วนผสม ไบโอมาร์กเกอร์ยิ่งสำคัญ เพราะผู้ซื้อส่วนผสมต้องการหลักฐานที่นำไปใช้ต่อได้ สารสกัดที่มาพร้อมชุดข้อมูลไบโอมาร์กเกอร์ที่ชัดเจนตั้งราคาได้สูงกว่าสารสกัดที่มีเพียงผลวิเคราะห์องค์ประกอบ และเป็นแนวทางที่ TIBD ใช้ในการพัฒนาสารสำคัญร่วมกับห้องปฏิบัติการพันธมิตร